Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Ders Notları 2026: Tüm Hukuk Fakülteleri İçin

Bu not, hukuk fakültelerinde birinci sınıftan üçüncü sınıfa kadar farklı yıllarda okutulan Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi dersini derslerin sırasıyla anlatır: hukuk felsefesinin temel soruları, doğal hukuk ve hukuki pozitivizm, hukuk ve ahlak, adalet kavramı, Antik Yunan'dan (sofistler, Sokrates, Platon, Aristoteles) Stoa'ya, Roma hukukçularına, Augustinus ve Thomas Aquinas'a, Grotius'a, toplum sözleşmesi kuramlarına (Hobbes, Locke, Rousseau) ve Kant'a doğal hukuk düşüncesi, Bentham ve Austin, Kelsen'in saf hukuk kuramı, Hart'ın birincil ve ikincil kuralları, Hart ile Fuller tartışması ve Radbruch formülü, Dworkin'in ilkeleri, Amerikan ve İskandinav hukuki realizmi, tarihçi hukuk okulu, çıkarlar içtihadı ve serbest hukuk hareketi, Rawls ve Nozick'in adalet kuramları ile hukuk sosyolojisi (Montesquieu, Marx, Durkheim, Weber, Ehrlich, Luhmann, hukuk ve toplumsal değişme, hukuki çoğulculuk, hukukun işlevleri). Öğretide tartışmalı konular görüşler hâlinde verilir. Türk hukukuna yapılan göndermeler Anayasanın ve Türk Medeni Kanununun bugünkü metnine göre yapılmıştır. İçindekiler: Bölüm 1: Hukuk felsefesinin temel sorunları ve doğal hukuk; Bölüm 2: Hukuki pozitivizm, eleştirileri ve çağdaş adalet kuramları; Bölüm 3: Hukuk sosyolojisi. Notta 60 açıklamalı çoktan seçmeli soru, 8 klasik soru ve örnek cevabı, 3 pratik çalışma ve adım adım çözümü, bir sözlük ve madde dizini var. 2 Kasım 2026 tarihli güncel mevzuata göre yazıldı; telefonda rahat okunan 233 sayfalık PDF. Tek bir fakültenin müfredatına göre değil, hukuk fakültelerinin ortak konularına göre hazırlandı.